Xocalı soyqırımı – Tarixin qan yaddaşı
Bu gün, 10:18. Yazar: azer
26 Fevral Azərbaycan xalqının yaddaşına əbədi həkk olunmuş hüzn günüdür. Bu tarix Xocalı soyqırımı günü kimi hər il ölkəmizdə və dünyanın müxtəlif yerlərində anılır. 1992-ci ilin fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə baş verən hadisələr xalqımızın taleyində dərin iz buraxdı. Həmin gecə dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş vəhşilik törədildi. Bu faciə yalnız bir şəhərin deyil, bütöv bir millətin faciəsi oldu.
Xocalı Qarabağ bölgəsində yerləşən qədim yaşayış məntəqələrindən biri idi. Şəhər strateji mövqeyinə görə mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Həmin dövrdə Xocalıda minlərlə insan yaşayırdı. Şəhər uzun müddət mühasirə şəraitində qalmışdı. Əhali ərzaq və tibbi yardım çatışmazlığı yaşayırdı. Elektrik enerjisi tez-tez kəsilirdi. İnsanlar çətin və qorxulu günlər keçirirdilər.
Fevralın 25-i axşam saatlarından etibarən şəhər ağır artilleriya atəşinə tutuldu. Evlər, məktəblər və xəstəxanalar dağıdıldı. Dinc sakinlər zirzəmilərə sığınmağa məcbur oldular. Gecə yarısı atəş daha da gücləndi. İnsanlar şəhəri tərk etmək üçün çıxış yolu axtarmağa başladılar. Qar və şaxta qaçanların yolunu daha da çətinləşdirirdi.
Şəhəri tərk etməyə çalışan əhali meşə və dağ yolları ilə irəliləyirdi. Onlar təhlükəsiz yerə çatacaqlarına ümid edirdilər. Lakin qaçan insanlar pusquya salındı. Silahsız və müdafiəsiz insanlar atəşə tutuldu. Uşaqlar, qadınlar və qocalar amansızcasına qətlə yetirildi. Yaralananlara yardım etmək mümkün olmadı.
Rəsmi məlumatlara görə, həmin gecə 613 nəfər öldürüldü. Onların 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i isə qoca idi. 487 nəfər ağır yaralandı. 1275 nəfər əsir götürüldü. 150 nəfərin taleyi uzun müddət naməlum qaldı. Bir çox ailə tamamilə məhv edildi. Səkkiz ailə bütün üzvlərini itirdi. Onlarla uşaq hər iki valideynini itirdi.
Bu hadisə beynəlxalq hüquq normalarının kobud şəkildə pozulması idi. Dinc əhaliyə qarşı törədilən zorakılıq insanlığa qarşı cinayət hesab olunur. Xocalıda baş verənlər soyqırımı kimi qiymətləndirilir. Bu faciə insanlıq tarixinin ən dəhşətli hadisələrindən biri kimi xatırlanır.
Xocalı soyqırımı təkcə fiziki məhvetmə deyildi. Bu, eyni zamanda insanların mənəvi dünyasına vurulan ağır zərbə idi. Sağ qalanlar ömür boyu həmin gecənin dəhşətini unutmadılar. Onlar doğmalarının acı taleyini gözləri ilə gördülər. Qarlı gecədə donaraq həyatını itirənlər oldu. Yaralı halda kömək gözləyənlər köməksiz qaldı.
Azərbaycan dövləti Xocalı həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirir. Xarici ölkələrdə anım mərasimləri keçirilir. Konfranslar, sərgilər və təqdimatlar təşkil olunur. Məqsəd bu faciənin unudulmamasıdır. Bir sıra ölkələrin parlamentləri Xocalı hadisələrini soyqırımı kimi tanıyıb.
Hər il fevralın 26-da ölkəmizdə anım mərasimləri keçirilir. Şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilir. Məktəblərdə xüsusi dərslər təşkil olunur. Şagirdlər və tələbələr Xocalı haqqında məlumatlandırılır. Gənc nəsil bu tarixi bilməli və yadda saxlamalıdır.
Xocalı soyqırımı Azərbaycan xalqının mübarizə ruhunu sındıra bilmədi. Əksinə, xalqımız daha da birləşdi. Şəhidlərin qanı yerdə qalmadı. Tarixi ədalətin bərpası uğrunda mübarizə davam etdi. Bu faciə göstərdi ki, vətən sevgisi və birlik xalqı ayaqda saxlayan ən böyük qüvvədir.
Rövşən Qasımov,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi
Geri dön