Qalib liderin Münxen mesajı sülhün reallıq, ədalətin isə prinsip olduğunu təsdiqlədi
14-02-2026, 20:00. Yazar: azer
Münxendə Prezident İlham Əliyevin “France 24” telekanalına verdiyi müsahibəni izləyərkən istər-istəməz 44 günlük Vətən müharibəsi günlərini xatırladım. O günlərdə xarici mediaya verilən müsahibələrdə nümayiş olunan qətiyyət, siyasi dəqiqlik və faktlara söykənən mövqe necə idisə, Münxendə səslənən fikirlər də eyni möhkəm iradənin davamı kimi görünürdü. Lakin bu dəfə bir fərq vardı. Əgər 2020-ci ildə danışan lider müharibə meydanında haqq savaşını müdafiə edirdisə, bu gün danışan lider artıq postmünaqişə mərhələsinin siyasi memarı kimi çıxış edirdi. Eyni cəsarət, eyni prinsipiallıq, amma daha böyük siyasi özgüvənlə...
İlk olaraq deyim ki, fevralın 13-də Münxendə səslənən fikirlər sadəcə televiziya müsahibəsi deyildi. Bu müsahibə Azərbaycanın postmünaqişə mərhələsində özünü necə gördüyünün, regionda hansı siyasi düzənin formalaşmasını istədiyinin və beynəlxalq ictimaiyyətə hansı mesajları ünvanladığının geniş siyasi çərçivəsi idi. Bu müsahibədə emosional ritorika yox idi. Mövqelər hüquqa, faktlara və mövcud reallıqlara əsaslanırdı. Prezident İlham Əliyev qalib ölkənin lideri kimi danışırdı, lakin bu qalibiyyət ritorikası revanşizm üzərində deyil, sabitlik və hüquqi təminat üzərində qurulmuşdu. Prezident müsahibədə mühüm bir fərqi ortaya qoydu: sülh gələcək plan deyil, artıq formalaşmış reallıqdır. Altı ay və daha artıq müddətdə sərhəddə atəşkəsin qorunması, insidentlərin və itkilərin olmaması, kommunikasiya məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması istiqamətində atılan addımlar faktiki sabitliyin göstəricisi kimi təqdim edildi. Bu yanaşma diplomatik baxımdan mühüm mesaj idi: Azərbaycan prosesi ləngidən tərəf deyil, əksinə, sülh şəraitində yaşamağa başlamış tərəfdir. Rəsmi sənəd isə artıq mövcud olan vəziyyətin hüquqi təsdiqi kimi qiymətləndirilir. Burada siyasi özünəinam açıq görünür. “Sülh olacaq” deyil, “sülh artıq mövcuddur” tezisi Azərbaycanın postmünaqişə mərhələsində özünə güvənən mövqeyini ifadə edir.
Müsahibənin ən strateji hissələrindən biri Ermənistanın Konstitusiyası ilə bağlı idi. Prezident açıq şəkildə bildirdi ki, Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını ehtiva edən müddəalar dəyişdirilmədən yekun sülh sazişi imzalana bilməz. Bu mövqe emosional tələb deyil. Bu, gələcək təhlükəsizlik arxitekturasının əsas şərtidir. Hüquqi sənəddə saxlanılan hər hansı iddia gələcəkdə siyasi manipulyasiya və ya qarşıdurma üçün zəmin yarada bilər. Azərbaycanın yanaşması belədir: normallaşma prosesi gedir, lakin hüquqi baza tam formalaşmadan siyasi sənəd imzalanmayacaq. Bu, diplomatik baxımdan həm qətiyyətli, həm də məsuliyyətli mövqedir. Müsahibədə ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq xüsusi vurğulandı. Prezident Azərbaycanın artıq qlobal güc mərkəzləri ilə institusional əməkdaşlıq mərhələsinə keçdiyini bildirdi. TRIPP layihəsi və Naxçıvan istiqamətində nəzərdə tutulan marşrut isə sadəcə 40 kilometrlik yol deyil. Bu, Cənubi Qafqazın geoiqtisadi strukturunu dəyişə biləcək layihədir. Azərbaycanın paytaxtdan sərhədə qədər yüzlərlə kilometr dəmir yolu inşa etməsi, Naxçıvan seqmentinin bərpası, yeni logistika mərkəzlərinin yaradılması dövlətin uzunmüddətli strateji planlamasının nəticəsidir. Bu layihə ölkəni regionun tranzit və enerji mərkəzinə çevirən siyasətin davamıdır. Burada əsas mesaj budur: Azərbaycan artıq regional proseslərin izləyicisi deyil, onların təşəbbüskarıdır.
Müsahibənin ən çox rezonans doğuran hissəsi keçmiş separatçı qurumun rəhbərlərinin məhkəməsi ilə bağlı idi. Prezident onların Azərbaycanın suveren ərazisində qanunsuz fəaliyyət göstərdiyini və ağır cinayətlərdə ittiham olunduğunu vurğuladı. Burada əsas prinsip aydın idi: dövlət suverenliyinə qarşı cinayət törətmiş şəxslərin məsuliyyəti siyasi sövdələşmə mövzusu ola bilməz. Məhkəmə prosesinin şəffaf aparıldığı, vəkillərlə təmin olunduğu və beynəlxalq hüquqi standartlara uyğun təşkil edildiyi bildirildi. Əfv məsələsi ilə bağlı isə mesaj qəti idi – hüququn hökmü siyasi jestlə dəyişdirilə bilməz. Bu mövqe isə revanşizm kimi deyil, hüququn aliliyi prinsipi kimi təqdim edildi.
Prezident Qarabağ ermənilərinə vətəndaşlıq və iş icazəsi təklif olunduğunu xatırlatdı. Onların seçimi fərqli oldu. Eyni zamanda o, mühüm bir prinsip irəli sürdü: qayıdış hüququ universal hüquqdur. Lakin bu hüquq birtərəfli tətbiq edilə bilməz. Ermənistandan deportasiya edilmiş yüz minlərlə azərbaycanlının hüquqları da eyni səviyyədə tanınmalıdır. Bu yanaşma humanitar mövzunu siyasi emosiyadan çıxararaq hüquqi müstəviyə keçirir. Qarşılıqlı prinsip əsasında qurulan model uzunmüddətli sabitliyin əsasını təşkil edə bilər.
Fransa ilə münasibətlərə toxunan Prezident bildirdi ki, gərginliyin mənbəyi Azərbaycan deyil. Müharibədən əvvəl münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğu qeyd edildi. Fransa parlamentində qəbul edilən bəzi qətnamələr və ayrı-ayrı siyasətçilərin addımları əlaqələri mürəkkəbləşdirib. Lakin ən vacib mesaj gələcəyə yönəlik idi: münasibətlərin normallaşması mümkündür. Bu mövqe ittiham deyil, cavab diplomatiyasıdır. Prinsipiallıqla yanaşı dialoqa açıq olmaq siyasi yetkinliyin göstəricisi kimi təqdim olunur.
“France 24” müsahibəsi bir daha göstərdi ki, Prezident İlham Əliyev artıq müharibə mərhələsinin deyil, postmünaqişə dövrünün lideri kimi çıxış edir. Onun mövqeyi üç əsas xətt üzrə formalaşır: Sülh artıq faktiki reallıqdır, lakin hüquqi təminat şərtdir. Ədalət prinsipi siyasi kompromislə əvəz edilə bilməz. Regional münasibətlər qarşılıqlı hörmət və suverenlik üzərində qurulmalıdır. Münxendə səslənən fikirlər Azərbaycanın müdafiə mövqeyində deyil, təşəbbüskar aktor kimi çıxış etdiyini göstərdi. Dövlət öz gündəliyini özü müəyyən edir, regional layihələri özü formalaşdırır və beynəlxalq platformalarda öz mövqeyini açıq şəkildə müdafiə edir.
Prezidentin “France 24” müsahibəsində qətiyyət var idi, lakin emosional sərtlik yox idi. Burada diplomatik ustalıq var idi, qeyri-müəyyənlik yox idi. Burada qalibiyyət var idi, revanşizm yox idi. Münxendə səslənən mesaj aydındır: Azərbaycan regionda yeni siyasi düzənin qurucusu olmaq iddiasındadır və bu iddianın arxasında hüquqa əsaslanan, strateji düşünən və qətiyyətli liderlik modeli dayanır. Bu müsahibə bir daha göstərdi ki, zaman dəyişir, mərhələlər dəyişir, amma liderliyin əsası dəyişmir. 44 günlük Vətən müharibəsində informasiya cəbhəsində nümayiş olunan qətiyyət bu gün diplomatik masada daha yetkin, daha strateji və daha sistemli formada davam edir. Münxendə səslənən fikirlər qalib ölkənin öz gələcəyinə inamı, hüquqa söykənən dövlət mövqeyi və tarixi məsuliyyət daşıyan lider iradəsi idi. Prezident İlham Əliyevin Münxendəki çıxışı bir daha sübut etdi ki, cəsarət yalnız müharibə meydanında deyil, diplomatik tribunada da özünü göstərir. Bu cəsarət dövlət maraqları ilə vəhdətdə olanda isə tarixə çevrilir.
Qalib Rəhimli
Geri dön