Böyük mətbəxin yanmış plovu:
14-01-2026, 13:42. Yazar: sevinc1
Dünya siyasəti dediyimiz bu nəhəng bazar əslində bir kulinariya şousuna bənzəyir, amma elə bir şou ki, burada aşpazlar başqadır, reseptlər gizlidir, "bişən" isə həmişə sadə xalqdır. Mətbəxin baş tərəfində cənab Donald Tramp dayanıb Twitter çömçəsi ilə qazanı qarışdırır, altındakı odu maksimum dərəcədə yandırır və ora bir az "azadlıq" ədviyyatı, bir az da "yanınızdayıq" duzu səpir. "İran xalqı dahi xalqdır, biz gəlirik!" deyə-dəyə qazanı elə qaynatdı ki, yazıq insanlar elə bildi okeanın o tayından şəfalı şorba gəlir. Amma qazan daşmağa, içindəki insanlar yanmağa başlayanda, cənab Trampın "mətbəx taymeri" qəfildən söndü və məlum oldu ki, aşpazın başı başqa bir masada — qolf meydançasında "paxlava" kəsməyə qarışıbmış. O, qazanın altındakı odu gurlaşdırıb, tüstüsü gələndə isə burnunu tutub qaçan bir usta kimidir; indi onun üçün bu, sadəcə növbəti bir "reytinq şousu"ndan başqa bir şey deyil.
O biri tərəfdə isə bizim "taxtabaş" mollalar ordusu əllərində kəfkir əvəzinə avtomat və qırmanc tutub xalqı o qazanın içinə basırlar. Bunların mənəvi mətbəxində ən böyük ibadət interneti kəsməkdir; onların məntiqinə görə, əgər dünyada heç kim sənin etdiyin qətliamı "canlı yayımda" izləmirsə, deməli, o hadisə heç baş vermir. Elə bilirlər ki, on iki min insanı qırıb küçələrdəki cəsədlərin üstünü qara pərdə ilə örtəndə dünya elə biləcək ki, İranda hamı halva yeyib şükür edir. Çünki onlar üçün demokratiya bir növ "acı bibər" kimidir – adını eşidəndə allergiyaları tutur. Xalq "çörək" deyəndə onlar "dua oxuyun" deyirlər, xalq "azadlıq" istəyəndə "internet günahdır" deyib kabeli kəsirlər. Bu "nur üzlü" babalar üçün bir insanı Cənnətə göndərməyin ən sürətli yolu onu küçədə güllələməkdir, çünki onların təfəkküründəki "taxtabaşlıq" elə bir zirvədədir ki, qan tökməklə mənəviyyatın ucalacağına səmimi qəlbdən inanırlar. Onların təfəkküründəki "taxtabaşlıq" o dərəcədədir ki, elə bilirlər 12 min insanı qırmaqla "mənəviyyat" ucalır. Guya küçələrdəki cəsədlərin üstünü qara pərdə ilə örtəndə dünya elə bilir ki, İranda hamı "halva" yeyib şükür edir.
Və bu tragikomediyanın ən acı yeri: Trampın qaynatdığı qazanın odunda mollalar öz "kabablarını" bişirirlər, tüstüsü isə zavallı iranlıların gözünü çıxarır. Biri okeanın o tayından "həvəsləndirici" fit çalır, o biri isə burada qırmancın səsini artırır. Tramp deyirdi ki, "biz sakit baxmayacağıq". İndi isə həqiqətən sakit baxmır – bəlkə də heç baxmır, çünki onun üçün bu, sadəcə növbəti bir "reytinq şousu" idi.
Nəticədə, mətbəxdə qazan partlayır, aşpazlar qaçıb gizlənir, "taxtabaşlar" isə qan gölünün içində hələ də "müqəddəs reseptlər"dən dəm vururlar. Biz isə kənardan baxıb anlayırıq ki, siyasətdə "yanınızdayıq" deyən hər kəs əslində sizin yanınızda deyil, sadəcə sizin qanınızla isinən o qazanın başındadır.
İranda internet bərpa olunanda, o qaranlıq mətbəxdən elə dəhşətli "qoxular" gələcək ki, nə Trampın ətirləri, nə də mollaların buxurdanlıqları o qoxunu örtə bilməyəcək. Amma hələ ki... "şahlar" susur, "piyadalar" isə qırılır.
Və bu qanlı mənzərəni bəyaz əlcəkləri ilə uzaqdan izləyən o qalstuklu bəylər — beynəlxalq təşkilatlar isə tamaşanın ən "estetik" və tragikomik hissəsini icra edirlər. İranda küçələr qan gölünə dönəndə, BMT-nin o möhtəşəm koridorlarında qəfil bir hərəkətlilik yaranır, amma kimsə qazanı söndürməyə qaçmır. Onlar dərhal ən bahalı kofe aparatlarını işə salıb saatlarla müzakirə edirlər ki, bu dəfəki bəyanatda "narahatıq" yazaq, yoxsa "dərin narahatıq"? Axırda qərara gəlirlər ki, "dərin" sözü daha sanballı görünür və dünyaya o məşhur kağız təyyarələri uçururlar. Elə bilirlər ki, əlində avtomat tutan SEPAH üzvü bu bəyanatı oxuyub qəhərlənəcək və beynəlxalq birliyin "narahatlığını" görüb tövbə edəcək. Bu diplomatik ofisiantların ən böyük silahı qətnamələrdir; onlar elə bir sürətlə kağız çap edirlər ki, o sürətə mollaların güllələri də çata bilmir, lakin problem budur ki, bu kağızlar küçədəki güllənin qabağında nəinki qalxan olmur, hətta o qanlı mətbəxdə sadəcə ofis ləvazimatı kimi istifadə olunur.
Bu təşkilatlar üçün İran hadisələri bir növ "mövsümi sərgi" kimidir; hər kəs tribunada ən kədərli üz ifadəsini taxıb ən humanist cümlələri qurur, saat altı tamam olanda isə "narahatlıq" bitir və istirahət başlayır. Tramp başqa masada oturub qeyd dəftərçəsinə "gördünüz necə qarışdırdım ortalığı?" yazır, mollalar isə "biz də sizin narahat olmağınızdan narahatıq" deyib can almağa davam edirlər. Beləcə, dünya bir "narahatlıq döngəsinə" girir, amma o qazanın içində yanan xalq üçün nə Trampın tvitləri, nə də BMT-nin kağızları bir qurtum su belə ola bilmir. Tamaşaçı çoxdur, xilaskar isə yoxdur; hər kəsin öz rolu var — biri qatildir, biri provokator, biri də peşəkar tamaşaçı. Tək bir həqiqət isə dəyişməz qalır: əgər sən o qazanın içindəsənsə, aşpazın kim olmasından asılı olmayaraq, sən sadəcə menyudakı yeməksən və sənin qanınla isinən bu "böyük siyasət" süfrəsində heç kimin vicdanı sənin həyatın qədər ucuz deyil.
Şəmsi Qoca
Geri dön