ABŞ-ın hədəf aldığı Çinin Qrenlandiyaya marağı gözləniləndən daha aşağıdır
12-01-2026, 19:14. Yazar: sevinc1
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiya ilə bağlı hədəf aldığı Çinin iddia edilən səviyyədə olmasa da, ada ilə siyasi və geosiyasi əlaqələri var və nadir torpaq elementləri və nəqliyyat infrastrukturu kimi vacib sahələrə investisiyaları var.
Trampın Çinin Qrenlandiyadakı mövcudluğu ilə bağlı açıqlamaları ön plana çıxdığı üçün Çin ilə ada arasındakı münasibətlər diqqətlə araşdırılıb.
ABŞ prezidenti Tramp seçilib vəzifəyə başladığı gündən bəri dəfələrlə Qrenlandiyanın ölkəsinin nəzarəti altında olması lazım olduğunu bildirib və adaya sahib olmağın və onu idarə etməyin "mütləq zərurət" olduğunu iddia edib.
Tramp Qrenlandiyanı milli və qlobal təhlükəsizlik üçün kritik hesab edir və həmçinin Çin və Rusiyanı hədəfə alaraq onları adaya "işğal etmək niyyətində" olmaqda ittiham edir.
Buna görə də, 12 yanvarda Tramp Çin və Rusiya sualtı qayıqlarının və digər hərbi gəmilərinin Qrenlandiyanın ətrafında olduğunu bildirərək, buna dözməyəcəklərini və "Qrenlandiyanı bu və ya digər şəkildə ələ keçirəcəklərini" əlavə etdi.
Trampın ikinci müddətinin əvvəlindən bəri verdiyi bu açıqlamalara cavab olaraq, Qrenlandiya hökumətinin dövlət katibi Vivian Motzfeldt 2025-ci ilin mart ayında Çinlə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinin onların prioritetlərindən biri olduğunu bildirərək, mümkün azad ticarət razılaşmasına işarə etdi.
Qrenlandiya Çinin "Bir Kəmər, Bir Yol" Təşəbbüsü, xüsusən də üç əsas iqtisadi dəhlizdən biri olan "Arktika İpək Yolu" çərçivəsində strateji mövqe tutur. Layihənin məqsədi Arktika buzlarının əriməsi ilə açılan yeni dəniz yolları boyunca ticarət, nəqliyyat, enerji və infrastruktur layihələrini inkişaf etdirməkdir.
2017-ci ildə elan edilən Çinin regionda infrastruktur investisiyaları və təbii sərvətlər vasitəsilə iştirakını genişləndirməyi hədəfləyən əsas layihələri Avropa ölkələrinin təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən əngəllənmişdir.
Bu kontekstdə, Çinin Qrenlandiyadakı mövcud mədən və infrastruktur layihələri ya dayandırılıb, ya da ilkin mərhələlərində ləğv edilib. Bundan əlavə, Çinin adaya potensial gələcək investisiyaları, məsələn, dəniz bazaları və ya hava limanları riskli hesab edilib və Danimarkanın müdaxiləsi nəticəsində bloklanıb.
Siyasi və iqtisadi risklərə görə, Çinin Qrenlandiyaya investisiyaları məhdud olaraq qalır, yeni açılan Arktika ticarət yolları isə Atlantik okeanı üzərindən Rusiya və Avropa vasitəsilə fəaliyyətə başlayıb.
Qrenlandiya Çinlə, xüsusən də iqtisadiyyat və ticarət sahələrində yaxın münasibətlər qurmaq istəsə də, Danimarkanın milli təhlükəsizlik baxımından investisiyaları bloklamaq hüququ və ABŞ-ın Çinin potensial artan təsirindən narahatlığı adanın Çinə yanaşmasına mənfi təsir göstərib.
Digər tərəfdən, Çin şirkətləri Qrenlandiyadakı müəyyən layihələrdə azlıq paylarına sahib olmağa və tərəfdaşlıq qurmağa davam edir.
ABŞ-ın niyyətindən asılı olmayaraq, Çin, xüsusilə ticarət, mədənçilik və infrastruktur investisiyalarında adanın spesifik şərtlərinə uyğunlaşa bilən etibarlı tərəfdaş kimi Qrenlandiyanı ön plana çəkir.
aia.az
Tərcümə şöbəsi
Geri dön